Het Stormgeweer

door K. B. C. Görlitz

 

Een mijlpaal in de wapentechniek

In 1943 is de wereld getuige van een ommekeer van de strijdkansen ten gunste van de geallieerden, die in feite reeds door de Duitse échec's bij El Alamein en Stalin­grad waren ingeleid. De aanvankelijke veroveraars zagen zich spoedig gesteld voor de bijkans onuitvoerbare taak het door hen bezette gebied, waarvan de enor­me uitgestrektheid reeds eerder tot uiterst riskante, zo niet fatale spreiding van strijdkrachten had gedwongen, te consolideren, beveiligen en verdedigen.

Het nadeel van een snel toenemend verlies van „voorwaarts gericht initiatief", waardoor de slagkracht van de geallieerden proportioneel vér uitging boven hun snel groeiende numerieke en materiële superioriteit, droeg in hoge mate tot dit krijgsbeeld bij. De verschrikkelijke, heen en weer golvende worsteling aan het Oostelijk front die in omvang, materiële inzet, mankracht en razernij zonder weerga, zich afspelend tegen een achtergrond van een onvoorstelbaar ruige topografie onder de meest averse weersomstandigheden, drong de Duitsers verder in het defensief. De snel naderende dreiging van een tweede en eventueel derde front, aangekon­digd door de in frekwentie en hevigheid toenemende luchtbombardementen van het thuisfront, vormden omstandigheden van superlatieve nood, waarin vertwij­feld werd gezocht naar middel of wapen om deze toestand tenminste te doorbre­ken.

De „mobilisatie' van het maximale vermogen aan nationale energie en organisa­torische, administratieve en technische inventiviteit, gekoppeld aan de al even moeilijke snelle prioriteitsbepaling uit een veelheid van gepresenteerde „wapen­concepties" vormen een hoofdstuk op zichzelf.

Een aantal van deze ideeën kwamen nog tot verwezenlijking en inzet. Men denke slechts aan de V-wapens, bestuurbare en doelzoekende vliegtuigraketten, straalja­gers, de magnetische/akoestische mijnen, vol-automatisch boordgeschut van zeer groot kaliber, „denkende" torpedo's, de infrarood-apparaten enz. Gelukkig voor de geallieerden kwamen de Duitsers te laat met te weinig van deze revolutionaire en in die tijd soms onwezenlijk aandoende technische kreaties. Ieder afzonderlijk bezaten deze de potentie, de krijgskansen te doen keren of tenminste de wereld­oorlog te prolongeren. De morele en materiële gevolgen hiervan zijn te gruwzaam om te overpeinzen.

Het in 1944 tot daadwerkelijke taktische inzet gekomen Duitse stormgeweer, behoort geheel in vorenbedoelde kategorie thuis. Dit wapen, waarvan de militaire en technische eisen reeds in 1939 schijnen te zijn geformuleerd, werd aanvanke­lijk uitgebracht onder de experimentele designatie Maschinen-Karabiner 42 (MK 42 (HS) en na enkele tussenfasen, waaronder „Maschinenpistole 43" (MP 43), uiteindelijk „Sturmgewehr 44" (StG 44) genoemd.

Het wapen ontleent deze naam aan zijn vermogen, gedurende de korte, uiterst kritieke momenten van de stormaanval, vernietigend automatisch vuur uit te brengen op de middelgrote gevechtsafstanden.

Het is een semi- en vol-automatische gasdruklader met gasaftap in het kaliber 7,9 mm. De maximale vuursnelheid is + 800 schoten per minuut. Het gewicht en de effektieve dracht respektievelijk 4,8 kg en ± 500 m (vizierinstelling van 100-800 m).

In vormgeving, konstruktie en aard zo sterk afwijkend van het bestaande gestan­daarsiseerde oorlogsmateriaal, baarden de eerste stormgeweren bij alle bellige­renten groot opzien. Militaire en civiele technici reageerden op dit revolutionaire geweertype in termen, die uitdrukking gaven aan gevoelens van zorg of onver­holen lof. De enkele „expert", die in de vaak ruwe, dunwandige staalblikkon­strukties de „bewijzen' meende te moeten zien van inferioriteit wegens materiaal­schaarste of anderszins, verschafte zichzelf het brevet van incompetentie en kort­zichtigheid.

De voor dit stormgeweer ontworpen ammunitie was al even nieuw en merkwaar­dig. Officieel gedesigneerd als „Kurzpatrone 7.9 mm", is deze een verkorte versie van de in twee wereldoorlogen beproefde flesvormige standaardpatroon van pre­cies hetzelfde kaliber.

Evenals alle andere ;.geslaagde" patroontypen was ook de „Kurzpatrone", sterk opvallend door zijn gedrongen vorm, het produkt van jarenlange intensieve re­search. Ballistisch duidelijk de mindere van meergenoemde standaardpatroon, doch vér superieur aan de in machinepistolen gebruikte munitie, bood de kombinatie stormgeweer - korte patroon een bijkans ideale en goed hanteerbare tussenvorm, die weer een grote stap betekent naar een „eenheidswapen" van hoge vuurkracht „bij de man". De behoefte aan deze tussenvorm was overigens reeds jaren lang door militaire taktici onder woorden gebracht, doch nimmer technisch of konstruk­tief omlijnd.

Het voorgaande beeld is niet volledig zonder opgave van in dezelfde periode en onder identieke omstandigheden gebouwde „Fallschirmjägergewehr 42" (FG 42) en het „Volkssturmgewehr 43". Ook deze wapentypen, evenals het StG 44 hun tijd vér vooruit en in zeer beperkte aantallen gefabriceerd, trokken sterk de aan­dacht.

 

Fallschirmjäger-Gewehr (F G 42).
Boven: oorspronkelijk model.
Onder: verbeterd model.
Systeem: Gasdruklader, kaliber 7.9 x 57 mm.
Vol- en half automatisch.
Gewicht: 4.6 kg.
Vuursnelheid 650—700 schoten/minuut.
Ontwerp en productie: Stange & Krieghoff.

 

Fallschirmjäger Gewehr 1942 (FG 42)
Kaliber 7,9 mm standaard, in onderdelen, maximaal aangepast aan moderne automatische fabrikagemethoden.
Dit wapen behoort in feite thuis in de klasse van de lichte mitrailleurs.

Terwijl de FG 42 in zijn gewichtsklasse van ± 5 kg nog andere typische storm­geweer-karakteristieken bezit, verschiet hij de lange gestandaardiseerde infanterie­patroon M 98.

Ballistisch zou dit wapen dus eigenlijk thuishoren bij de lichte mitrailleurs.

De VG 43 daarentegen, ingericht voor de Kurzpatrone en in eerste aanleg be­doeld als stormgeweer, blijkt volkomen afwijkend van conceptie.

 

Boven:
Sturmgewehr (St G 44), kaliber 7,9 mm
Met dit revolutionaire wapen werd een nieuwe generatie van injanterie-hoofdwapen geïntroduceerd.
Ogenschijnlijk samengesteld uit goedkoop stamp- en gietwerk, is dit concept het resultaat van zeer competente en omvangrijke studie en onderzoek. Zijn rol in het huidige „atoom-tijdperk" schijnt nog bij lange na niet onderkend.

Onder:
Volkssturmgewehr (VG 43), kaliber 7,9 mm
Een in tegenstelling tot alle andere stormgeweren onvergrendeld wapen, voorzien van een hoogst originele gasdrukvergrendeling. Ontworpen voor nood-fabrikage met eenvoudig gereedschap.
Ook van dit ontwerp zijn de technische en taktische mogelijkheden nog niet volledig doorzien.

 

Sturmgewehr 1944 (St G 44
Kaliber 7,9 mm kort, in onderdelen.
Ieder component is in vorm, materiaalsamenstelling en funktie aangepast aan het tot op heden naarstig gevolgde streefdoel om moderne wapens met hoog rendement te fabriceren in een fractie van tijd en tegen een fractie van de kosten van het „oudere" materieel, zo mogelijk door ongeschoolde krachten. De laatste werkgang als fabrikage-eindfase is teruggebracht tot een eenvoudige montagehandeling.
De omschakeling naar dit wapentype is wereldwijd nog in volle gang, de intense vredesverlangens van miljoenen mensen van goede wil ten spijt.

Aangepast aan een eenvoudige en goedkope niet noodzakelijk tijdsparende fa­bricagemethoden in eventueel geheime, summier geoutilleerde werkplaatsen of ateliers, wijst hij de weg naar de mogelijkheid van illegale aanmaak. Onwillekeu­rig dringt zich hierbij het beeld op van de befaamde, zo men wil beruchte, Sten­gun, die eveneens aan dezelfde prerogatieven zijn speciale verdiensten ontleent. Tussen vorengenoemde drie kategorieën bewegen zich alle nakomende stormge­weren, die tot op heden in een gestadige stroom van de lopende band van de in­ternationale wapenfabrieken komen, zowel vóór als achter het IJzeren Gordijn. Ook Nederland spreekt hier een woordje mee. Na het AR-10 (Armalite) projekt van de Amerikaanse Fairchild Corp., in produktie gebracht door de Artillerie Inrichtingen „Hembrug", doch niet van de grond gekomen, is nu de uiterst moder­ne wapenserie van het type Stoner 63 A in produktie. Ook dit is een wapensys­teem van Amerikaanse origine, die in Nederland zal worden aangemaakt.

 

Stormgeweer Armalite AR - 10, kaliber 7,62 mm NATO
In twee uitvoeringen. Eén geopend voor z.g. veld-demontage.
Ontworpen en ontwikkeld door de Eairchild Engine and Airplane Corp., Los Angeles, U.S.A., en in licentie aangebouwd door de Artillerie Inrichtingen N.V. Hembrug te Zaandam.
Het geringe gewicht van dit wapen (± 3,3 kg) werd verkregen door een gedurfd en veelzijdig gebruik van aluminium en plastic materiaal.

Vervaardigd in het kaliber 5.56 mm, bestaat dit wapensysteem uit een serie van 6 verschillende modellen, op eenvoudige wijze te assembleren uit een basisgroep van identieke onderdelen en een klein aantal sub-componenten. Hiermede is het streef­doel van een „eenheidswapen" weer een stap dichterbij de verwerkelijking geko­men.

En thans bevindt de wereld. zich in de onrustbarende situatie van universele adoptie van het stormgeweer en het zich in snel tempo voltrekken van een wereldwijde „Omwapening" tot dit wapentype. Aard en wezen hiervan stellen ook de kleine en kleinste volken en volksgroepen in staat hun „inbreng" te leveren in de ver­schrikkelijke potentie van dit wapen in dienst van defensie of . . . agressie.

Weinig geruststellend is hier het feit, dat de Sovjets, de zin der eerste buitgemaak­te stormgeweren onderkennend, hun keuze vrijwel op slag bepaalden en geen tijd verloren hebben laten gaan, dit wapentype zelf tot ontwikkeling te brengen.

Het Russische stormgeweer Automat Kalashnikov 1947 (AK 47) kaliber 7.62 was hiervan het resultaat. Invoering en fabricage zetten nog ditzelfde jaar in.

 

3 moderne stormgeweren die internationaal de aandacht gaande houden.

Boven: Stormgeweer AM 51 van de Schweizerischen Industrie-Gesellschaft, Neuhausen am Rheinfall, Produkt van traditionele Zwitserse precisie en perfektie. Besparing op stukprijs is hierbij secundair gesteld.

Midden: Stormgeiveer F Ah (Fusil Automatique Léger) ontworpen door de FN-Fabrieken in België. Een vrijwel identiek model werd in 1962 door Nederland in bewapening genomen in kaliber 7,62 mm Nato.

Onder: Russisch stormgeweer kalashnikov (AK 54), kaliber 7,62 mm kort, geïnspireerd op het Duitse stormgeweer St G 44 en verder ontwikkeld uit de AK 47. Massaal gefabriceerd door vrijwel alle Oostblok-staten en andere communistische Staten (o.m. de Volksrepubliek China), heeft dit wapen in bijna universele standaardisatie het grootste spreidingsdebiet.

De vrije wereld is tot op heden nog bezig met een verwarrende veelheid van systemen en kalibers.

 

De moderne storm geweerpatroon als compromis tussen de oorspronkelijke standaard-patroon voor geweer en pistool (± ½ x ware grootte).

a. Duitsland

  1. Patroon van 7.92 mm (hulslengte 57 mm) voor geweren, karabijnen en mitrailleurs.
  2. Patroon van 7.92 mm (hulslengte 33 mm) voor stormgeweer (z.g. Kurzpatrone).
  3. Patroon van 9 mm (hulslengte 19 mm) voor pistool en machinepistool.

b. U.S.A.

  1. Patroon van 7.62 mm (cal. 30 M2)
  2. Patroon van 7.62 mm (cal. .30 Nato) voor stormgeweer.
  3. Patroon van 11.2 mm (cal. .45 ACP)

c. Rusland

  1. Patroon van 7.62 mm (hulslengte 54 mm)
  2. Patroon van 7.62 mm (hulslengte 39 mm) voor stormgeweer SKS en AK
  3. Patroon van 7.62 mm voor pistool en machine pistool.

d. Ammunitie voor stormgeweren

  1. Patroon cal. 223 AR 15 en Stoner (USA)
  2. Patroon cal. 223 AR 15 en Stoner (USA)
  3. Patroon cal. 223 AR 15 en Stoner (USA)
  4. Patroon cal. 223 AR 15 en Stoner (USA)
  5. Patroon cal. 223 AR 15 en Stoner (USA)
  6. Patroon 30 NATO.
  7. Patroon 30 NATO.
  8. Patroon van 7.92 mm CETME (Spanje) experimenteel.
  9. Patroon cal. 280 EM2 (Engeland).
  10. Patroon 7.62 mm SHE Mod. 1950 (Tsjecho Slowakije).
  11. Patroon van 7.62 mm SKS en AK (Rusland).
  12. Patroon van 7.65 mm (Zwitserland) voor stormgeweer.

 

Een vooral door de Infanterie gevoeld hiaat in vuurkracht van het Infanterie­hoofdwapen, lange tijd gediskrimineerd ten gunste van ondersteuningswapens als mortier, raketwerper en machinegeweer, is hiermede immers weer gevuld. Be­spiegelingen in de militaire literatuur geven bepaald niet de indruk, dat van de taktische implikaties van meerbedoelde wapenkategorie een duidelijk beeld is verkregen.

 

Stormgeweren CET ME Mod. 58, kaliber 7.62 mm NATO
Boven: Infanterie model.
Onder: Parachutisten model.
Ontwikkeld bij de Centro de Estudios Téchnicos de Materiales Especiales (Madrid) is fabricage-licentie o.m. verleend aan de Nederlandse Wapen- en Munitiefabriek N.V. ,,De Kruithoom" te 's-Hertogenbosch.
Het wapen werkt volgens het principe van de korte terugstoot in combinatie met een halfstarre vergrendeling en vaste loop. De modemstae fabricage-methoden zijn in het ontwerp verwerkt. Technische data:

  • Gewicht zonder magazijn en voorstemt: 3.8 kg
  • Magazijn-inhoud: 20 patronen 
  • Loop-lengte: 45 cm
  • Totale lengte: 102 cm
  • Max. vuursnelheid: 650 schoten/min.

Onwillekeurig rijst daarbij de vraag of deze standaardisatievoorsprong van de Sovjets en andere Warschau-pact Staten met de toepassing van nieuwe geëigende veldtaktieken nog verder is uitgebouwd.

Voor de door Mao Tse Tung gestelde militaire doctrine komt dit wapensysteem als het ware geroepen.

Aan de drie ontastbare componenten (intangibles) er van: ruimte, tijd en wil plus één van de drie tastbare faktoren (tangibles), t.w. mankracht ontleende China aanvankelijk zijn ontzaglijke, nog door niemand gepeilde, oorlogspotentieel. Hiermede kon in het verleden zijn zwakte in bewapening en logistiek - de overi­ge tastbare componenten - ogenschijnlijk met succes worden geneutraliseerd.

Met de invoering van de aanvankelijk door Rusland geleverde en thans door de Chinezen zelf massaal vervaardigde stormgeweren, werd een grote, mogelijk grootse stap gedaan voor het herstel van het individuele- en groepsrendement van de Chinese Infanterie De verdere afronding van dit component, waarschijnlijk met de nadruk op raketten en nucleaire projektielen, is in volle gang.

Het logistieke element van de Maoistische militaire doctrine onttrekt zich groten­deels aan ieders waarneming. Het gebeuren in Vietnam verschaft de professionele strategen en taktici de nodige, vaak uiterst moeilijk te plaatsen problemen.

De Vietcong, evenals de vroegere Vietminh geleid door het duo Ho Chi Min­Giap uit de school van Mao, schijnt de derde en laatste fase, nl. die van het voorbe­reidende offensief, te zijn ingegaan.

De oorspronkelijk ongeorganiseerd en weinig samenhangend lijkende guerilla­benden zijn thans uitgegroeid tot goed gecoördineerde, uiterst mobiele kleine eenheden, uitgerust met moderne stormgeweren van Oost-Europees, Russisch en Chinees fabrikaat, agerend zonder aanwijsbare frontlinies of flanken, optredend in elk bewoond of onbewoond terreintype of ieder moment van de dag of - bij voorkeur - de nacht.

De afloop en gevolgen van deze bloedige worsteling vallen in dit stadium bezwaar­lijk te voorzien. Het is wel een verschil met de situatie in 1957, toen in het bij­zonder in de Verenigde Staten deze militaire „commitment" veelal werd beschouwd als een „walkover". De snelle ontwikkeling en perfektionering van het storm­geweer kan in militair en wapenkundig opzicht worden beschouwd als een waar­lijk revolutionair gebeuren.