Casper Van Bruggen

'Westerling's favoriete vuurwapen'

 

Raymond Paul Pierre Westerling (1919-1987) is ongetwijfeld één van de meest besproken militairen uit de naoorlogse periode in Nederlands-lndië. Talloze artikelen en boeken hebben zijn acties breed uitgemeten en hem zowel beroemd als berucht gemaakt. Recentelijk heeft het Legermuseum een vuistvuurwapen verworven van het type Colt .32. Het wapen is in 1946-47 op Zuid-Celebes gedragen door (res.)kapitein KNIL R.P.P. Westerling, toen commandant van het Depot Speciale Troepen. In Westerling, de eenling wordt dit type pistool regelmatig genoemd, zo is in het hoofdstuk Donker Celebes op pag. 196 te lezen: Onder hun baadje dragen ze allen een dolk, twee handgranaten en een Colt kaliber 32, Westerling's favoriete vuurwapen.

fotocompositie Casper van Brugge

De Colt .32

Het betreft een pistool van het type Colt Model 1903 .32 met wapennummer 551267. Van dit type wapen is bekend dat er in ieder geval op 16 november 1941 500 stuks bestemd voor het KNIL per SS Tawali vanuit de VS naar Batavia verscheept zouden worden. Afgaande op het wapennummer is het wapen in 1941 vervaardigd; de wapennummers van de Colt .32 liepen in dat jaar van 545250 tot 555000. Uit deze serie zijn in het Legermuseum meerdere exemplaren aanwezig. Het kleine formaat, gladde design en inwendige hamer (het zgn. hammerless pocket model) maakt dat het een handzaam vuistvuurwapen is dat gemakkelijk weggestopt kan worden onder kleding of bijvoorbeeld in een broekzak. Het pistool is voorzien van een zeldzaam bruin lederen KNIL holster inclusief pompstok. Op de klep is dit holster gemerkt (van boven naar beneden) CW, N, 1 42 en Z. CW staat voor de Artillerie Constructie Winkel te Bandoeng, de N geeft aan dat dit exemplaar nieuw is gemaakt, 7 42 duidt maand en jaar van aanmaak aan (januari 1942) en de Z betreft een inspectie keurstempel. Van dit type holster zijn in Nederland slechts enkele exemplaren bekend.

Herkomst van de schenking Het pistool is afkomstig van de heer H.J. van Groenendaal. Als sergeant bevond Van Groenendaal zich op Zuid-Celebes bij de stafgroep van het Depot Speciale Troepen en was gedurende de acties verantwoordelijk voor de radio verbindingen. Van Groenendaal kreeg het pistool als geschenk uit handen van Westerling na afloop van de acties, vlak voor vertrek uit Makassar op 4 maart 1947. Van Groenendaal: Hij zei toen letterlijk tegen mij toen wij terugreden naar de boot, ik was de laatste die met hem in de jeep zat, "Groen, 50 procent van de actie heb ik aan jou te danken, dankzij jouw verbinding" en toen kreeg ik dat pistool van hem. Toen Van Groenendaal later in 1947 repatrieerde, heeft hij het pistool meegenomen. In de jaren '80 besloot hij het af te geven bij de politie te Venlo in verband met een speciale inleveractie voor vuurwapens. De dienstdoende rechercheur voorkwam, na vernomen te hebben aan wie het pistool had toebehoord, dat het wapen werd vernietigd. In plaats daarvan werd het opgenomen in de kleine wapenverzameling op de zolder van het politiebureau. Enige jaren later werd Van Groenendaal weer door deze rechercheur gebeld. De zolder van het politiebureau zou een andere bestemming krijgen. Voor de verzameling was geen plaats meer. Het pistool kon uiteindelijk worden ondergebracht in de collectie van de toenmalige Traditiekamer van het Regiment Limburgse Jagers op de Frederik Hendrik kazerne te Venlo. Met enig ceremonieel werd het pistool met een politiewagen (de rechercheur samen met Van Groenendaal) en een motorescorte van twee motoren naar de kazerne gebracht. In 2003 is het door het Historische Verzameling van het Regiment Limburgse Jagers aan het Legermuseum overgedragen.

 

 

Hoe Westerling aan de Colt .32 kwam valt niet met zekerheid te achterhalen. Mogelijk is het wapen afkomstig van kapitein der Infanterie KNIL WJ. Scheepens, die aanvankelijk het commando voerde over het DST maar in de nacht van 18 op 19 juli tijdens een actie bij Tjileungsir zwaar gewond was geraakt en zo langdurig van het strijdtoneel verdween. Westerling werd tijdelijk aangesteld als commandant van het DST en nam zijn intrek in de dienstwoning van Scheepens. Toen Scheepens na zijn herstel weer aansluiting trachtte te vinden bij het DST bleek een pistool dat hem zeer dierbaar was, te zijn verdwenen. Op 21 november 1947 schreef hij aan zijn vrouw in Den Haag: Westerling blijkt hoe langer hoe meer een zeer onbetrouwbaar individu te zijn. Tegen mij zei hij, dat hij niets wist van mijn Colt .32, maar van Olt. Vermeulen hoorde ik, dat hij dit ding 2 dagen na mijn vertrek zelf ingepikt heeft en steeds gebruikt heeft. Volgens Vermeulen heeft Reawaru hem dit pistool afgegeven. Wellicht betrof het hier wel een zorgvuldig blank gepolijst exemplaar in een zeldzaam vooroorlogs lederen KNIL holster...

'Als een ouderwetse Old Shatterhand, van zijn heup uit, met links en rechts' Op 5 december 1946 arriveerde Westerling met het Depot Speciale Troepen op Zuid-Celebes. Westerling was gedurende de Tweede Wereldoorlog als commando door en door getraind en demonstreerde graag een goed schutter te zijn. Zoals Van Groenendaal zich herinnert: Hij gaf vaak demonstraties hoor, dat kon hij. Hij gooide dan, net als bij kleiduiven schieten, dingen in de lucht, en dat kon hij, dat is ontegenzeggelijk. Dat raakte hij, zonder meer. Westerling ging dan ook nooit zonder vuurwapen op stap: Hij had altijd een pistool om. Altijd. Ook als hij naar de Mess toe ging of wat dan ook, Westerling was nooit ongewapend. Tijdens de gevechtsacties op Zuid-Celebes werd door Westerling geen gebruik gemaakt van de Colt .32 (7,65mm) maar wel van twee standaard 9mm dienstpistolen. De Colt .32 droeg hij voornamelijk bij zijn kaki uitgaanstenue. Zijn reputatie als schutter was in Makassar al snel gevestigd zoals te lezen is in een brief van Ilse Wentholt, die kort voordat zij een liefdesaffaire aanging met Westerling op 27 december 1946 vanuit Makassar aan haar ouders in Australië schreef: Hij schiet als een ouderwetse Old Shatterhand, van zijn heup uit, met links en rechts, ziet er goed uit, het type van Rhett Butler uit Gone With the Wind. In Westerling, de eenling doet Westerling verslag van een eigenhandige liquidatie van een spion in Sociëteit de Harmonie te Makassar. Het is niet gelukt om in lokale kranten van toen, zoals de Makassaarsche Courant, te vinden om dit voorval te kunnen bevestigen. Toch is Westerlings getuigenis vermeldenswaardig in verband met dit pistool. Na een serieuze waarschuwing aan de spion zich nooit meer in de Sociëteit te vertonen trof Westerling hem daar een week later desondanks toch weer aan: 'Herinner je je wat ik je heb gezegd?' Niet tot spreken in staat, maakt de spion een bevestigend gebaar. Zijn gezicht is asgrauw geworden. Zonder verder nog een woord te zeggen, haalt de kapitein zijn Colt 32 tevoorschijn en schiet hem ter plekke een kogel door het hoofd.

Geraadpleegde bronnen

Martens, B.J. en G. de Vries, Nederlandse vuurwapens, KNIL en militaire luchtvaart (Amsterdam 1995). Moor, de, J.A., Westerling's Oorlog, Indonesië 1945-1950 (Amsterdam 1999). Wentholt, Ilse, 'Minnaarsperikelen in Makassar' (brieven geschreven in 1946-'47 aan haar ouders in Australië; in 1998 geselecteerd en verzorgd door haar broer Rob) in: HOLLANDS Maandblad, veertigste jaargang nummer 613, 16-31 (Amsterdam 1998). Westerling, R.P.P., Mijn Memoires....(Antwerpen/Amsterdam 1952). Westerling, R.P.P., Westerling, de eenling (Amsterdam 1982). Zhuk, A.B., The illustrated encyclopedia of handguns, pistols and revolvers of the world, 1870 to the present (Londen 1995). Website: Lisker, Sam, Coltautos.com (McLean 1996- 2004). Archief: Familie archief Scheepens Nederlands-lndië; brieven van Kapitein KNILWJ. Scheepens. Interview: HJ. van Groenendaal, 2002.